マダガスカルの口承文学「Hainteny」に学ぶ         

Cahiers Jean Paulhan(ジャン・ポールハン)(1884/12/02~1968/10/09)
彼はフランスの作家、文芸評論家、出版者でした。

彼は1907年に総督の依頼により、首都アンタナナリボのガリエニ中等教育学校の文学教員として赴任しました。

最初はイメリナ王国の前外務大臣の兄弟のラファマンタナナを当主とするアンタナナリボのフヴァ族(メリナ族の別称:自由庶民=Hova )の家族 の家で、次に、アンボヒマンガ(Ambohimanga)の奴隷層(Andevo)出身のラベの家族の家で、さらには南部出身のアンドリアナ(貴族=Andriana)の家庭と様々な階層の人々と暮らしをともにしました。

彼は、マダガスカルの口承文学及び詩歌の「ハインテニー=Hainteny=マダガスカル語で『言葉の知識』」を研究し、1913年に翻訳本を出版しました。

因みに「マダガスカル語=日本語対訳サイト」の「Hainteny」の訳では「私が話します」と出力されます。

彼が採集した「ハインテニー」のうちの四編を、マダガスカル語原文と日本語訳とを対比しながら読み込んでいきたいと思います。





★★★★★★★★★★★★★★★ ★ 第一編 ★★★★★★★★★★★★★★★★

マダガスカル語原文

Diavolana an-kady
Mazava an-tanana
Izany setrok'afon'ny atsy andrefana
Tsy mba setrok'afo fa angolagola
Izany toto varin'ny aroa atsinanana
Tsy mba toto vary fa haitraitra
Hitsidika aho manan'ila
Hitoetra aho menatr'olona

日本語訳

月の光は濠の上に
村は明るく
西には煙
そは煙に非ずして気まぐれ
東では米搗き
そは米搗きに非ずして移り気
妻ありて 訪ねたしき我
人に恥ずかしきゆえ 留まりし我




マダガスカル語原文:単純和訳

塹壕での1か月です クリアインハンド これが西の煙 煙じゃない、火だ これは東方の血
贅沢じゃないよ、贅沢だよ 私はどこかを訪問します 私は人に恥じ続ける


Diavolana an-kady
Mazava an-tanana
Izany setrok'afon'ny atsy andrefana
Tsy mba setrok'afo fa angolagola
Izany toto varin'ny aroa atsinanana
Tsy mba toto vary fa haitraitra
Hitsidika aho manan'ila
Hitoetra aho menatr'olona

★「Diavolana an-kady」
「月の光は濠の上に」
「Dia」=「は」
「volana」=「月」
「an」=「を」
「kady」=「溝」

★「Mazava an-tanana」
「村は明るく」
「Mazava」=「クリア」
「an」=「を」
「tanana」=「手」

★「Izany setrok'afon'ny atsy andrefana」
「西には煙」
「Izany」=「それでおしまい」
「setrok'afon'」=「setroka」=「煙」
「afon」=「火」
「ny」=「の」
「atsy」=「ここ」
「andrefana」=「andrefa」=「西」
「na」=「また」

★「Tsy mba setrok'afo fa angolagola」
「そは煙に非ずして気まぐれ」
「Tsy」=「いいえ」
「mba」=「?」
「afo」=「火」
「fa」=「しかし」
「angolagola」=「?」?????

★「Izany toto varin'ny aroa atsinanana」
「東では米搗き」
「Izany」=「それでおしまい」
「toto」=「血」
「varin」=「米」
「ny」=「の」
「a」=「?」?????
「roa」=「二」
「atsinanana」=「atsina」「東」

★「Tsy mba toto vary fa haitraitra」
「そは米搗きに非ずして移り気」
「Tsy」=「いいえ」
「mba」=「?」?????
「toto」=「血」
「vary」=「米」
「fa」=「しかし」
「haitraitra」=「贅沢」

★「Hitsidika aho manan'ila」
「妻ありて 訪ねたしき我」
「Hitsidika」=「訪問する」
「aho」=「自分」
「manan」=「持つ」
「manan'ila」=「側面を持つ」
「manan'i」=「所有している」
「la」=「そこには」

★「Hitoetra aho menatr'olona」
「人に恥ずかしきゆえ 留まりし我」
「Hitoetra」=「滞在する」
「aho」=「自分」
「menatr'o」=「恥を知れ」
「menatr'」=「シャイ」
「menatr」=「赤面」
「menat」=「シャイ」
「olona」=「人々」



★★★★★★★★★★★★★★★ ★ 第二編 ★★★★★★★★★★★★★★★★

マダガスカル語原文

Vitsika aho ka vitsika
Aroa andrefana aroa hono
Misy tanimbary madinidini-bary
Tsy ny tanimbary no madinidini-bary
Fa isika roroa no madinidini-pitiavana

日本語訳

我は蟻なる蟻
西の方にと人は言う
稲が僅かに伸びし水田あり
稲が僅かに伸びし水田に非ず
私たち二人の僅かに伸びし愛



マダガスカル語原文:単純和訳

私はアリであり、私はアリです アロア アロア アロア 小さな田んぼがあります
小さいのは田んぼではない しかし、私たちはお互いを愛しています


Vitsika aho ka vitsika
Aroa andrefana aroa hono
Misy tanimbary madinidini-bary
Tsy ny tanimbary no madinidini-bary
Fa isika roroa no madinidini-pitiavana

★「Vitsika aho ka vitsika」
「我は蟻なる蟻」
「Vitsika」=「蟻」=「vitsika」
「aho」=「自分」=「aho」
「ka」=「それで」

★「Aroa andrefana aroa hono」
「西の方にと人は言う」
「Aroa」=「?」
「andrefana」=「西」=「andrefana」
「hono」=「と言われています」

★「Misy tanimbary madinidini-bary」
「稲が僅かに伸びし水田あり」
「Misy」=「がある」=「Misy」
「tanimbary」=「田んぼ」=「tanimbary」
「madinidini-bary」=「小粒の米」
「madinidini」=「小さい」
「bary」=「Vary」=「米」
「-bary」=「~米」

★「Tsy ny tanimbary no madinidini-bary」
「稲が僅かに伸びし水田に非ず」
「Tsy」=「いいえ」=「tsy=いいえ+misy=がある」
「ny」=「の」=「nY」
「tanimbary」=「田んぼ」=「tanimbary」 「no」=「は」 「madinidini-bary」=「小粒の米」

★「Fa isika roroa no madinidini-pitiavana」
「私たち二人の僅かに伸びし愛」
「Fa」=「しかし」
「isika」=「私たち」=「isika」
「roroa」=「二」=「roa」
「no」=「は」
「madinidini-pitiavana」=「小粒の愛」
「fitiavana」=「愛」=「fitiavana」



★★★★★★★★★★★★★★★ ★ 第三編 ★★★★★★★★★★★★★★★★

マダガスカル語原文

Izaho vary ary hianao rano
An-tsaha tsy mifandao
An-tanana tsy misaraka
Fa isak'izay mihaona
Fitia vaovao ihany

日本語訳

我は稲 あなたは水
野にては互いに離れることなく
村にては互いに別れることなく
会うたび毎に
愛は新たなり



マダガスカル語原文:単純和訳

私は米、あなたは水 お互い離れないフィールドで
手をつないで でも会うたびに 新しい恋だけ


Izaho vary ary hianao rano
An-tsaha tsy mifandao
An-tanana tsy misaraka
Fa isak'izay mihaona
Fitia vaovao ihany

★「Izaho vary ary hianao rano」
「我は稲 あなたは水」
「Izaho」=「自分」=「aho」
「vary」=「米」=「-bary」=「~米」
「ary」=「と」=「ary」
「hianao」=「あなたは」=「ianao」
「rano」=「水」=「rano」

★「An-tsaha tsy mifandao」
「野にては互いに離れることなく」
「An-tsaha」=「現場で」
「tsaha」=「分野」=「saha」
「tsy」=「いいえ」=「tsy misy」=「tsy=いいえ+misy=がある」
「mifandao」=「お互いを離れる」=「mi=自発的に?+fandao=放棄」「放棄」=「fandaozana」=「fandao+zana=子供」

★「An-tanana tsy misaraka」
「村にては互いに別れることなく」
「An-tanana」=「手元に」
「tsy」=「いいえ」
「misaraka」=「別々に」=「manokana」
「mi=自発的に?+saraka=別れた」=「Nisaraka」=「Ni=ny=の+saraka」
「mi=自発的に?+hao=する=Aza+na=また」  

★「Fa isak'izay mihaona」
「会うたび毎に」
「Fa」=「しかし」=「saingy」
「isak'」=「毎日」=「isan'andro」=「毎日」
「izay」=「それか」=「na」
「mihaona」=「会う」=「mivory=集まる=mi+vory=集める」

★「Fitia vaovao ihany」
「愛は新たなり」
「Fitia」=「愛」
「vaovao」=「ニュース」=「vao+vao」=「新しい」
「ihany」=「それだけ」=「izay=それか+ihany=それだけ」



★★★★★★★★★★★★★★★ ★ 第四編 ★★★★★★★★★★★★★★★★

マダガスカル語原文

Voan-kazo nirina hianao
Akondro notadiavina
Ka na seranin-dolo aza
Dia tsy havela tsy akory
Fa raha matin-java-nirina
Zana-mamba natelin-dreniny
Ka lanin'ny kibo nitoerana

日本語訳

あなたは望まれし果実
大切なバナナ
たとえ蝶があなたにやってこれども
もはやあなたを離れることなし
愛するもののために死せるものは
母鰐に飲み込まれし子鰐
そを納めし腹に食される



マダガスカル語原文:単純和訳

君は望む木の実 欲しかったバナナ だから海港であっても 許可されません
でも欲しいなら 母親に飲み込まれた継子 だから胃で消費される


Voan-kazo nirina hianao
Akondro notadiavina
Ka na seranin-dolo aza
Dia tsy havela tsy akory
Fa raha matin-java-nirina
Zana-mamba natelin-dreniny
Ka lanin'ny kibo nitoerana 

★「Voan-kazo nirina hianao」
「あなたは望まれし果実」
「Voan-kazo」=「果樹」=「hazo=木+fihinam=食べる+-boa=-フルーツ」
「nirina」=「欲しかった」=「Naniry=募集+aho=自分」
「hianao」=「あなたは」=「ianao」

★「Akondro notadiavina」
「大切なバナナ」
「Akondro」=「バナナ」
「notadiavina」=「欲しかった」=「no+tadiavina(欲しかった)」

★「Ka na seranin-dolo aza」
「たとえ蝶があなたにやってこれども」
「Ka」=「それで」
「na」=「また」
「seranin-dolo」=「寄港地」=「seranin-(ポート)+dolo(?)」
「aza」=「しないでください」=「aza atao(終わり)」

★「Dia tsy havela tsy akory」
「もはやあなたを離れることなし」
「Dia」=「はい」=「eny」
「tsy」=「いいえ」=「tsy misy(がある)」
「havela」=「残ります」
「tsy」=「いいえ」
「akory」=「平」=「fisaka」

★「Fa raha matin-java-nirina」
「愛するもののために死せるものは」
「Fa」=「しかし」=「saingy」
「raha」=「もしも」=「raha」
「matin-java-nirina」=「非常に望ましい」=「matin-java(早朝=朝一で?)+nirina(欲しかった)」

★「Zana-mamba natelin-dreniny」
「母鰐に飲み込まれし子鰐」
「Zana」=「子供」
「mamba」=「鰐」
「natelin-dreniny」=「母親に飲み込まれた」
「natelin」=「飲み込んだ」
「dreniny」=「母親」=「reny」=「dreny」

★「Ka lanin'ny kibo nitoerana」
「そを納めし腹に食される」
「Ka」=「それで」=「Noho izany」=「Noho=なぜなら+izany=それでおしまい」
「lanin'」=「消費された」=「lany ritra」=「lany=なくなる+ritra=干上がる」
「ny」=「の」=「ny」
「kibo」=「お腹」=「vavony」=「お腹」
「nitoerana」=「落ち着いた」
「nitoerana」=「nitoe=私は妊娠していた+ra=血+na=また」



言葉への旅:ジャン・ポーランのマダガスカル(深澤秀夫氏)

 

inserted by FC2 system